Mannen hebben statistisch gezien een hogere kans om aan een melanoom te overlijden dan vrouwen. Niet omdat de ziekte bij mannen anders is, maar omdat het bij hen vaker in een later stadium wordt ontdekt. Het gebrek aan aandacht voor huidcontrole en de neiging om veranderingen op de huid te negeren spelen daarbij een grote rol. Bewustwording is de eerste stap naar betere uitkomsten.
Wat een melanoom is en waarom het gevaarlijk kan zijn
Een melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker. Het ontstaat in de melanocyten, de cellen die verantwoordelijk zijn voor de productie van het pigment melanine dat de huid zijn kleur geeft. Wanneer deze cellen door DNA schade ongecontroleerd gaan groeien, ontstaat een kwaadaardige tumor die zich relatief snel kan verspreiden naar andere delen van het lichaam.
Bij mannen verschijnt een melanoom het vaakst op de romp, met name de rug. Dit is een lastige locatie, want veranderingen daar zijn moeilijk zelf te zien. Vrouwen ontwikkelen melanomen vaker op de benen, een plek die bij zelfcontrole eenvoudiger te inspecteren is. Dit verschil in locatie draagt bij aan de latere ontdekking bij mannen.
De belangrijkste risicofactor is overmatige blootstelling aan ultraviolette straling, zowel van de zon als van zonnebanken. Ernstige zonnebrand in de jeugd verhoogt het risico later in het leven aanzienlijk. Maar ook erfelijke aanleg en het hebben van veel of atypische moedervlekken spelen een rol.
De signalen leren herkennen
Het herkennen van een melanoom vraagt om alertheid op veranderingen in bestaande moedervlekken en het verschijnen van nieuwe, opvallende plekken op de huid.
Een moedervlek die jeukt, bloedt, korstjes vormt of duidelijk verschilt van de andere moedervlekken op het lichaam verdient altijd de aandacht van een dermatoloog. Het zogenoemde lelijke eendje principe, waarbij een plek er anders uitziet dan alle omringende plekjes, is een aanvullend signaal dat serieus genomen moet worden.
Mannen doen er goed aan om regelmatig hun huid te controleren, bij voorkeur met hulp van een partner of spiegel voor moeilijk bereikbare plekken zoals de rug en achterkant van de oren. Maak er een gewoonte van om dit maandelijks te doen, zodat veranderingen snel opvallen.
Voorkomen en vroeg handelen
Het is een misverstand dat alleen mensen die veel in de zon liggen risico lopen. Ook dagelijkse, kortstondige blootstelling aan UV straling telt op over de jaren heen. Buitenwerkers, sporters en mensen die veel autorijden zijn blootgesteld aan meer UV straling dan ze vaak beseffen, simpelweg omdat de straling ook door autoruiten en wolkendek heen dringt.
Preventie begint bij consequente bescherming tegen UV straling. Dagelijks zonnebrandcrème gebruiken, beschermende kleding dragen en de zon rond het middaguur vermijden zijn basismaatregelen die het risico aantoonbaar verlagen. Het volledig mijden van zonnebanken is eveneens sterk aan te raden.
Wie tot een risicogroep behoort, doet er verstandig aan om jaarlijks een volledige huidcontrole te laten uitvoeren door een dermatoloog. Bij vroege ontdekking is een melanoom in veruit de meeste gevallen succesvol te behandelen. Het verschil tussen een vroege en een late diagnose kan letterlijk levensbeslissend zijn.
